ته ندروستی وژیان
ته ندروستی و ژیان
به شی یه که م
بۆ ئه وه ی له شت ساغ و له نه خۆشی دووربێت فه رموو ئه و رێنماییانه ی خواره وه جێ به جێ بکا
1-ژه مه کانی خواردنت رێک بخه هه ر ژه مه و له کاتی خۆی.
2-له گه ڵ هه ر ژه مه ک خواردن سه ڵات دابنێ.
3-رێژه ی چه وری له خواردن که م بکه وه.
4-له گه ڵ هه ر ژه مه ک خواردن 3 به رداخی گه وره ئاو بخۆ.
5- له کاتی ئاماده کردنی هه ر ژه مێک پێوسته خواردنی که م بخه یه ناو قاپ، چونکه چاو له گه ڵ کۆتایی خواردنه که تێر ده بی به مه ش گه ده تێر ده بێت
6-رێژه ی فیبه ر زۆر بکه له خواردنه که چونکه یارمه تی هه رس ده دات
7-خواردن له سه رخۆ بخۆ ماوه که ی قوناغ به قوناغ درێژ بکه وه.
8-جۆری خواردنه که له (ماسی که ئۆمێگا 3 تێدایه بۆ دڵ و مێشک باشه،گۆشت که پرۆتین و ماده ی ئاسنو ،هێلکه و ماست و په نیر که کالسێۆم و پۆتاسێۆمی...هتد تیدایه،هه روه ها پاقله و فاسولیاوئه مانه نمونه ی خواردنی باشن، له گه ڵ ئه مانه سه لاته زۆر گرنگه.
رێنماییه کانی وه رزش کردن
وه رزشکردن پێوستییه کی له شه بۆ ژن و مناڵ پیرو گه نج بۆ ئه وه ی بتوانی له شێکی ته ندروستت هه بێت.
1- وه رزش ماده ی کۆلسترۆل له خوێنبه ره کان و خوێن هێنه ره کان رێک ده خات .
2-ماسولکه کانی له ش به هێزده کات به تایبه تی ماسولکه کانی دڵ .
3- خوێن ده گه یه نێته مێشک بۆ زیاتر ئاکتیڤ کردنی شانه کان.
4-بۆ ژنی سک پر زۆر گرنگه بۆ ئه وه ی پرۆسه ی منداڵ بوون به ئاسانی به رێوه بچیت.
5-دوورمان ده خاته وه له نه خۆشی رۆماتیزم.
6-تووشی ئاوسانی خوێن به روو خوێن هێنه ره کان نابین به تایبه تی له قاچ.
7-بۆ ئه و که سانه ی که له فه رمانگه کان زۆر داده نیشن وه رزش وه ک نان و ئاو وایه چونکه پشت ده پارێزیت له ده یان نه خۆشی.
8- سییه کان چالاک ده کات به هۆی ئه م ئۆکسجینانه ی که ده گوزرێنه وه بۆ خوێن هه ر وه ها له نه خۆشی (ته نگه نه فه سی)ده مان پارێزیت.
9-هه زم کردنی خواردن له گه ده رێک ده خات پرۆسه ی فرێدانی پاشماوه کان ئاسان ده کات.
10-بۆ که سی که نه خۆشی شه کره ی هه یه ئه وا زۆرزۆر گرنگه بۆ سوتاندنی کالۆری له له ش.
11-له نه خۆشی ده رونییه کان ده مان پارێزیت.
12-وه رزش له شیکی جوان و رزگارت ده کات له ده یان نه خۆش
واز له جگه ره بهێنه
هیچ شتێک له وه باشتر نیه بۆ ئه وه ی خۆت دوور بخه یه وه له نه خۆشی ئه ویش کۆتایی هێنانی جگه ره یه ،ئه گه ر له به شێکی ژیانت جگه ره ت کێشابی ئه وا ئه و کاته ی واز له جگه ره کێشان ده هێنیت ،له ش ده ست ده کات به چاکسازیو نوێبونه وه بۆ ماوه ی چه ند ساڵێک هه ندێک له و باشبوونه پاش چه ند مانگێک به دیار ده که وێت.
له کۆخه به دوور ده که ویته وه
زوو زووه توشی نه خۆشی هه ڵامه ت نابی
تام و چێژ و بۆن باشتر ده بێ
هه ناسه دان با شتر ده بێ،ددانه کانت سپی ده ێته وه
قازانجه کان بۆ ماوه یه کی درێژ
ئه گه وازت له جگه ره هێنا ئه وا که متر توشی ئه م نه خۆشیانه ده بی
1-دڵ و بۆرییه کانی خوێن
2-هه وکردنی سییه کان بۆ ماوه ی درێژ خایه ن
3-نه خۆشی گه ده
4-شێرپه نجه
بۆ ئه وه ی سه رکه وتوبی له کۆتایی هێنان به جگه ره کێشان،
1-خۆت ئاماده ده که ی بۆ واز هێنان
2-بر یاره که ی خۆت جێبه جێ ده که ی
3-تۆ به رده وام ده بی له وازهێنان جگه ره کێشان.
بۆ ئه وه ی ژماره یه ک جێ به چی بکه ی ئه وا
ا-بریاری به روارێک بده بۆ چه ند هه فته ی داهاتو جگه ره ناکێشیت
ب-له و ماو ه یه ی تا جگه ره واز بهێنیت خۆت ئاماده بکه جگه ره که م بکه یته وه له ژماره کان تا کۆتایی بریاره که ت جێبه جێ ده که ی
ج-زۆر باشتر له گه ڵ یه کێکی تر واز له جگه ره کێشان بهێنیت بۆ ئه وه ی یارمه تی یه کتر بده ن
د-به براده ره کانت به خزمه کانت به خێزانه که ت بلێ که واز له جگه ره ده هێنیت
شتی تر به کار بهێنه بۆ گونجان
بۆ ئه وه ی به رده وام بی له واز هێنان له جگه ره ئه وا
هه موو شتێک له خۆت دوور بخه وه که په یوه ندی به جگه ره کێشانه وه هه یه.
هه ندێک شت بکه که وات لێ ده کات که متر بیر له جگه ره بکه یه وه له وانه
مه له وانی ،پاسکیل لێخورین،قا پ شوتن، دوورمان کردن.
دورربکه وه له جگه ره کێشه کان وشوێنی جگه ره کێشان
له و شوێنانه دوور بکه وه که حه زت ده چێته جگه ره.
زوو ددانه کانت بشۆ که حه زت چوو بۆ جگه ره .
نیاز جوجه
خواردنه وه ی کحولی
دروست بوونی کحول به شێوه یه کی هه رزان که له په تاته وترێ له 1700 سال پێش ئیستا ده گه رێته وه،پێشتریش هه بووه ؛-
کحول گۆرانکاری له له ش دروست ده کات
هه سته کان له مێشک یاخود ده ماره هه ستیاره کانی مێشک به خواردنه وه ی کحولی زوو کۆنترۆل له ده ست ده دات توشی بێ هۆشی ده کات له و هه ستیارانه ی مێشک هه سته کانی قسه کردن به زوویی به دیار ده که وێت.
کاته ترسناکه کان که ی ده ست پێ ده کات بۆ خواردنه وه ی کحولی،
له کاتی به سه رهاتێکی گه وره له ژیان به ئاسانی خه لک تووشی خواردنه وه ده بێت،هه ندێ جار شتی دڵته زێن و ناخۆش هه ندێ جار
ئاهه نگو خۆشیه کان.
خه لک وا ده زانن له کاتی ناخۆشی کحول دلنه واییان ده کات هه روه ها
خۆشییه کان به هه مان شێوه ترسناکه.
فه رموون هه ندێ نمونه که وا له خه ڵک ده کات توشی خواردنه وه ی بکات
1-ئاهه نگه خۆشییه کان
2- به ته نیایی
3-جیابونه وه
4-له کاتی بێ ئیشی
5-له کاتی زوو تقاعدی
6 -کاره ساتی گه وره له ژیان
بۆ ئه وه ی واز له کحول بهێنی پێویسته ئه رێنماییانه خواره وه جێ بهجێ بکه ی
1-بزانه چه ند ده خۆییه وه
2-ده ست بکه به خواردنه وه ی ئه وخواردنه وانه که کحولی تێدانیه .
3-ئاو بخۆ له جیاتی بیره
4-برۆ ئه شوێنانه که کحولی تێدانیه له وانه سینه ما،ساڵه ی وه رزش...هتد،.
5-هیچ جۆر کحولێک له مال مه هێله .
6 ئوتۆمۆبیل لێخوره بۆ ئاهه نگه کان بۆ ئه وه ی خواردنه وه نه خۆییه وه.
6-باس بکه بۆ براده ره کانت که وازت له خواردنه وه ی کحولی هێناوه.
7-له هه فتیه ک ده ست پێ بکه ده گاته مانگێک...هتد
جگه ر:-
ئۆرگانێکی خاوێن که ره وه یه یه به شی زۆری کحوله کان له وێ ده سوتێت ،پاش چه ند خوادنه وه یه ک جگه ر ئه ستوور ده بێ،بۆ ماوه یه کی درێژ خواردنه وه بخۆیه وه کاری جگه ر به ره تێکچوون ده چێت تا وه ستانی،
به رد وام ده بین
نیاز جوجه
پاراستني ددان
ددانه کاني ئێمه هه ميشه مه ترسيداره بۆ تووشبون به به کتريا.له کاتي ئاسايي به ميلۆنه ها خۆي حه شاردايه له ناو ده م ،هه رجارێک نان ده خۆي رێژه که ي زياتر ده بێت.به کترياکان ئه و خواردنه ده خۆن که تۆ ده يخۆيت.زۆريش حه ز به کۆليهيدرات ده که ن که له شه کروو ،ميوه و،نان و شه ربه ت هه يه.
تێکچوني ددان
که به کترياکان خواردن ده خۆن ترشاتي دروست ده که ن و ددانه کان کون ده که ن .ئه گه ر چاکردنه وه ي ددانه کان زۆر بوون ئه وا مه ترسي زياتر ده بێت بۆ تێکچوني زياتر له ددانه کان چونکه به کتريا حه ز به ژياني گروپ گروپه و هه روه ها خواروو خێچي ددانه کان ده کات،ئه گه ر به کترياکان زۆر بمێنه وه ئه وان توشي گێچي (به ردي) ددان ده کات.
هه لوه شانه وه ي ددان
به کترياکان ده چنه نێوان ددانه کان و ده چنه ناو گۆشتي ددان له وێ توشي هه وکرن ده بن ددانه کان ئه مه ش واي لێ ده کات که ددانه کان جێگايان له ق بێت تا ده ردێت.نيشانه کاني هه وکردني ددان به ئه ستوربوني دياره،سور ده بێت خوێني لێ به رده بێت.ئه گه ر هيچ چاره سه رێک نه که يت دژي هه و کردن ئه وا ره گه کاني له ناو ده چن له کۆتايي ددانه کانت دێته ده ره وه.
ددان ئێشان
ددان ئێشان ئاساييه له کاتي هه وکردن ئه مه ش ده ماره کاني ناو ددان ئازار ده دات له کاتي له ناوچووني
هه وکردني ددانه کان له کاتێ روو ده دا له کاتي چاره سه ر نه کردني بوني کون له ددان.
بۆ خۆت چۆن ددانه کانت باش راده گريت
به کترياکان له ناو ببه ئه مه ش کات و گرنگي پێداني ده وێت
به ڵام بۆ ماوه يه کي زۆر سودي لێ وه رده گريت
که م که م مه خۆ
هه ر شتێک ده خه يته ده مت يه ک کاتژمێر ترشاتي ده مينێته وه له نێوا ددانه کان
ئه گه ر که م که م نان بخۆي ئه وا به هيچ شێوه يه ک ددانه کان چاک نابێته وه
خاوێن رابگره
دوو جار ددانه کانت بشۆله رۆژێکدا وه يه ک جار نێوان ددانه کانت پاک بکه وه به تايبه تي له پێش نوستن چونکه ليکاو که له ده م ده ر ده چيت پارێزگاري له ددا نه کانت ده کات دژي به کترياکان له شه ودا.
فلۆر
زۆر شت که بۆ خاوێن کردنه وه به کار ي ده هێنيت وا باشتره فلۆري تێدابێت.
ئه و فلچه ييه ي که بۆ ددان خاوێن کردنه وه به کارد ه هێنيت ده بێت نه رم بيت
زوو زووه فلچه کان بگۆره.
نياز جوجه
کۆخه(کۆکه)
که توشی هه لامه ت ده بین زۆر جار کۆخه ی له گه ڵ ده بێ.ئه وه ش ناخۆشه .به لام له ش پارێزگاری له خۆی ده کات به م رێگایه.به کۆخین له ش خۆی پاک ده کاته وه له و شته نامۆیانه که له بۆری هه ناسه ن.ئه گه ر لیکی بۆرییه کانی هه وا ئازاری پێ بگه یه نرێت ئه وا زیاتر ده کۆخین.پاشان زیاتر ده بێت به لغه م دروست ده کات توشی کۆخه ی به به ڵغه م ده بین.هه ندێ جار به ڵغه مه کان سه وزن یان زه ردن رنگه کانیان ئه مه ش ئاسایی له کاتی هه ڵا مه ت.کاتێ هه ڵا مه ت به سه رده چێ نامینێ هه ر به رده وامین له کۆخه بۆ ماوه یه ک جونکه لیکه کانی بۆری هه ناسه زۆر هه ستیارن به ڵام زۆر جار 2هه فته تا 4 هه فته ده خایه نێت.
هۆیه کانی کۆکین یان کۆخین چییه
کۆخه نیشانه کی ئاسایی له کاتی هه ڵامه ت .پاش هه وکردنی بۆری هه ناسه بۆ نمونه توشبون به ڤایرۆس یان به کتریا،له وه نه یه توشی کۆخه یه کی درێژ بێت.
ته نگه نه فه سی (هه ناسه سواری)یان نه خۆشییه کانی تر توشی کۆخه مان ده که ن.
هه ندێ ده رمانی دڵ،له وانه کاپۆتین،رێنیتێک،زێستریل)له وانه کۆخه مان بۆ دروست بکه ن.
هه روه ها جگه ره کێشان توشی کۆخه مان ده کات به به رده وامی دووباره ده بێته وه.
چ بکرێت بۆ جۆ پاراستن
ئه گه رو مرڤه کان کۆخین ئه وا باشه زۆر بخۆینه وه به گه رمی له وانه چا یان هه نگوین و ئاو ی گه رم،ئه مه زۆر جار ئازار که م ده کاته وا.
ئاسانتریش ده بێت بۆ فرێدانی به لغه م،
له کاتی پاڵکه وتن ئاسانتره بۆ هاتنه ده ره وه ی به ڵغه مه کان، تۆ سه ری نێکی زیاد دابنێ و به رداخه ئاوێک لای خۆت دابنێ له کاتی کۆخین قومێک ئاو بخۆ ره وه ئه گه ر به شه و کۆخه ت هه بوو.
له کاتی هه ڵامه ت کونه کانی لووت ده گیرێن بۆ یه بۆری هه ناسه وشک ده بێت له کاتی هه ناسه دان به شه و بۆیه زۆرتر ده کۆخین.
قه تره کانی لووت باشترمان ده کات.
کێشانی جگه ره خراپترمان ده کات بۆ ماوه یه کی زیاتر کۆکه مان ده بێت
بۆ یه واز له جگه ره بهێنه هه ر وه ها شوێنی جگه ره کێشان.
بیر له بڵاو نه بونه وه ی به کتریا یان ڤیروسه کان بکه .له کاتی کۆخین
ده سته سرت پێ بێت بۆ ئه وه ی که سی تر توشی نه خۆشی نه که یت.
له ش زۆر جار به خۆی پارێزگاری له خۆی ده کات بۆیه پێوست ناکات ده رمان به کار بهێنین.
به ڵام ئه گه ر کۆخه که به شێوه یه ک بوو که زۆر خراپ بووی نه توانی بخه وی کۆخه که ش ووشک بوو ،به لغه مه کانێش ده رنه هاتن ئه و سا
چاره سه ری به کاربهێنه که کۆخه که که م ده کاته وه.
نیا ز جوجه
بێنوێژی مانگانه(عاده ی شهری)
زۆربه ی ژنان کێشه یان هه یه به جۆرێک له جۆره کان له گه ڵ بێنوێژی . ئه وانه ش له وانه یه سه ر ئێشان،ئه ستوربونی له ش تێکچونی بارو دۆخی له ش و هه سته کان (توره بوون).زۆر کار ده توانی ئه نجام بدیت بۆ که م بونه وه ی ئازار .به ڵام ئه گه ر کێشه که هه ر ده ماوه سه ره رای ئه وه ی به ده ستی خۆت ئازاره کان که م ده که یته وه ئه وه پێوسته په یوه ندی به نه خۆشخانه بکه یت.
رۆژی پێش بێنوێژی مه مکه کان ئه ستور ده بێت هه روه ها هه ست به ئه ستور بونی له ش ده که یت ئه مه س ده گه رێته بۆ گۆرانی هۆرمۆنه کانی له ش که وا ده کات له ش ئاو کۆبکاته وه له خۆی،هه روه ها هه ست به داماوی و تووره بوون کردن.له کاتی ده ست کردن به بێنوێژی ئه وا نیشانه کان بزر ده بن.
تۆ چیت پێ ده کرێت بۆ که م کردنه وه ی ئازار
وه رزشکردن زۆر گرنگه بۆ که م بوونه وه ی ئازار ئه و وه رزشه ی که تۆ حه زی لێ ده که یت.
ئه و یارمه تیانه چین بۆ له ش به کاردێت
له ده رمانخانه ده رمانی سروشتی هه یه (femicur) به کار ده هێنرێت ده رمانێکی کلاسیکیه پێش بێنوێژی به کار ده هێنرێت بۆکه م بونه وه ی ئه ستورهبونی مه مکه کان،هه ست کردن به ئه ستوربوونی هه موو له ش،هه روه ها که م کردنه وه ی توره بوون ،هه روه ها که م کردنه وه ی دڵه راوکێ ،
که خۆ ئاماده کردنه بۆ بێنوێژی هه روه ها نه مانی له کاتی ده ست کردنی بێنوێژی .
که ی په یوندی به دکتۆره وه بکه م
له کتێکدا په یوه ندی به دکتۆره وه بکه که زۆر زۆر ئازارت ده دات وه له کاتی داماویه کی زۆر عاجز بوون.
ژانی بێنوێژی
ژانی بێنوژی ژانێکی ئاساییه به تایبه تی له ناو ژنه گه نجه کان،ژانه که له به شی خواره وه سک ئازاره کانی بۆ نێو (ران)ده نێرێت،ه روه ها بۆ پشت ،ئه مه ش ده گه رێته وه بۆ گرژ بونه وه ی ماسولکه کانی ره حم
هه روه ها هه ست کردن به ئازار له کاتی هێلکه کان هه ڵده وه شێنریت
هه روه ها ئازاری لیکه کانی بۆری ره حم له کاتی خوێن به بوون.
پاش ته مه نی 30 ساڵی ئازاره کان که م ده بێته وه یان پاش منداڵی یه که م.
بۆ که م کردنه وه ی ئازار
شتێکی گه رم بخه سه ر سکت بۆ که مکردنه وه ی گرژبونوه ی ماسولکه کان.
رۆیشتنی له سه رخۆ ئازار که م ده کاته وه.
ئه گه ر ویستت ده رمان به کار بهێنیئه وا زوو به کاریان بهێنه له کاتی ژانی بێنوژێی .ئه وا ژانه که به هه مان شێوه ئازاری زۆر نابی.
.له کاتی به کارهێنانی هه ر ده رمانیک پێویسته دکتۆر ئاگاداربێت.
ئه وده رمانانه که به کاری بهێنیت ئه وانه ن
له کاتێک ژانی ماسولکه گرژبووه کانی ره حم به رده وام بوو .ئه وا گرنگه ده رمان به زوویی به کاربهێنی naproxen,pronaxen که بۆ 12 کاتژمێر کاریگه ری هه یه. یان ibuprofen,voltaren ئه مانه ژانه که که م ده که نه وه.پارسیتامۆل(paracetamol)ئه ویش باشه.
بیر بکه وه
ئه گه ر نه خۆشی تر ت هه یه ئه وه په یوندی به دکتۆره وه بکه بۆ وه رگرتنی ده رمانه کان.
که ی ڤۆلتارین به کار نه هێنی
ئه گه ر کێشه ی گه ده ت هه یه یان نه خۆشی دڵ یان له کاتی خوێن به ربوون نائاسایی.
له کاتی نه خۆشی هه ناسه سواری نابێت ئه م ده رمانانه بخۆی.
له کاتی ده تانه وێت منداڵ دروست بکه ن نابێ ئه و ده رمانانه بخۆن.
که ی پارسیتامۆل نابێ به کاربهێنرێت
ئه گه ر نه خۆشی (جگه ر)ت هه بێ یان کێشه ی خواردنه وه ی کحولیت
هه بێت.
له کاتێک په یوه ندی به دکتۆر بکه که نیشانه کان ئاسایی نه بوون.
l
به رده وام ده بین
نیاز جو جا
هه ڵامه ت،کۆخه ،تا......
نزیکه ی 200 جۆر ڤایرۆسی هه ڵامه ت له خولانه وه ی به رده وام دان.
ئه گه ر یه کێک له مانه له بۆری هه ناسه گیر بێت،ئه وا ده بێته هۆی ئه ستوربونی لینجه کان ئه وا زیاتر لینج به به رهه م ده هێنیت بۆ به رگری کردن له خۆی.
فاکته ره کانی هه لامه ت له وانه ئه و لینجا نه ئه ستوربوانه له لوت و هه روه ها به بشداری لیکه کان ده ر ده که ن و هه ندێک تا،پاش چه ند رۆژێک کۆخه شی له گه ل ده بێت .
لێره هه ندێک زانیاری به سوود بۆ ئه و دایک و باوکانه که مندڵی بچوکیان هه یه.
تا.......
واتا گه رمی له ش به رز ده بێته وه.تا .....به خۆی نه خۆشی نیه به ڵام نیشانه یه بۆ نه خۆشی،که زۆر جار ده گه رێته وه بۆ ڤایروسێک یان به کتریا له له ش.
کاری تا زۆر گه وره یه که وا ده کات زه حمه ت بێت بۆ ئه وه ی ڤایرۆسو به کتریاکان بژین.
منداڵی بچووک زوتر و ئاسانتر توشی تا ده بێت.39یان40ئاساییه بۆ هه ڵامه ت.به ڵام منداڵ وه ک گه وره کاری لێ ناکات.
بۆیه چاو ته نها له ژماره کانی گه رم پێو ناکه ین به ڵکو چاو له ته واوی ته ندروستی له شی منداڵه که ده که ین.
مندال له وا نه یه توشی گرژبونی ماسولکه بێت به هۆی تایه که وه،به لام هیچ ترسناک نیه، به ڵام باشتر په یوه ندی به دکتۆره وه بکه یت.
به م شێوه یه گه رمی ده پێورێت
به یانیان و ئێواران گرنگه بۆ گه رمی پێوان.هه روه هاجۆره کانی گه رمی پێو له رێگای ده مو کۆمه وه هه ر وه هاله رێگای گوێچکه وه که ئاسانتر و
خێراتره.
گرنگه هه موو جارێ به هه مان شێوه له هه مان جێگا گه رمی بپێوین.
ئاسانتره بۆ جێگیر کردنی زانیاری و جیاکردنه وه جیاوازییه کان
به چ شێوه یه ک یارمه تی مندا ڵه که م بده ین
ئه گه ر تا ی منداڵ ه که زۆره ئه وا ده بێ ژووره که فێنک بێت. ده بێت جل و به رگی ته نکی له به ر بێت،شوێنی نوستی ده بێت ئاسایی بێت نابێت گه ر م بێت،منداڵ ئه گه ر نه خۆ ش که متر برسی ده بێت، به ڵام گرنگه شه له مه نی بخواته وه له وانه ئاو ،بزانه منداڵه که چی پێ خۆشه بیده رێ . که منداڵ تای هه بوو عاره قه ده کات ،ئاوی له ش که م ده بێت بۆ یه پێوسته قه ره بووی له ش بکرێته وه بۆ ئه وه ی ئۆرگانه کان به شێوه یه کی ئاسایی کار بکات.ئه گه ر شیری ده ده یی ئه زیادی بکه شیر دانه که .مندا ڵ ده توانێت هه ستێ دانیشی به که یفی خۆی لێ بگه رێ به خۆی بریار بدات.
ده توانم ده رمانی بده مێ
منداڵێک که تای زۆره له گه ڵ ئه نفله ونزای یان هه ڵامه ت، وه له هه مان کاتدا منگه منگی کرد و ماندوو بوو نه یتوانی خواردن بخوات.ئه وا ده توانی ده رمانی نزم کردنه وه ی گه رمی بده رێ.مندا ڵ له 18 ساڵ که متر ده رمانی acetylsalicyraمه ده رێ خراپه به بێ په یوه ندی کردن به دکتۆر.
ده توانی پارسیتامۆل بده ی به منداڵێک له 3 مانگانه وه . له دوو رۆژ زیتر پاراسیتامۆل مه ده به منداڵه که ت به بێ په یوه ندی کردن به دکتۆره وه.
دهتوانی ده رمانی شروب یان هه ڵگر به کار بهێنیت بۆ نزم کردنه وه ی تا
به شێویه کی رێک و پێک.
منداڵ له 5 ساڵانه وه حه ب قووت ده دات ،له 6 مانگه وه ده توانی ibuprofenبه کار بهێنیت ته نها 3 رۆژ زیاتر نابه بێ دکتۆر.هه روه ها ده رمانی هه ڵگر بۆ منداڵ بچوک له 6 مانگه وه له وانه ibuprofenده تهوانی بیده یێ،
که ی په یوه ندی به دکتۆر بکه م
ئه گه رمنداڵه که بێهێز بوو نه یتوانی خواردنه وه بخوات،
له کاتی گرژبوون و تا
ئه گه ر منداڵه ک له 3 مانگ بچوکتر بوو تای ڵێ بوو.
ئه گه ر تایه که پاش 3 رۆژ هاته خوار دوایی به سه ر که وته وه.
ئه له 4 تا 5 رۆژ زیاتر تای هه بوو ئه گه نیشه شی نه ما.
کۆخه
له گه ڵ هه ڵامه ت توشی کۆخه ش ده بێت. شێوازێکی ئاسایی ئه گه ر خۆی ده رباز بکات له لینجه کان له کاتی تێکچونی باری بۆری هه ناسه.
ئه گه ر هه ڵامه تیش نه ما ئه وا کۆخه به رده وام ده بێت.
به ڵام بۆ 2 تا 4 هه فته ته واو ده بێت
پاش هه وکردنی بۆری هه وا ئه وا کۆخه به رده وام ده بێت.هه ناسه سواری هه روه ها نه خۆشی تر له وانه یه توشی کۆخه ت بکات.
که ی یارمه تی وه ربگرم
ئه گه منداڵه که ت کۆخه ی لێبوو ئه خواردنه زۆرباشه و خۆشه .خواردنه وه ی گه رم زۆر جار باشتر ه بۆ که م کردنه وه ی کۆخه خۆش کردنی بۆری هه ناسه.هه روه ها لینجه کانیش نه رم ده بێت، ئاسانتر فرێ ده درێته ده ره وه . له کاتی خه وتن یان پاڵ که وتن ئاسانتر لینجه کان فرێ ده درێن،هه روه ها سه رینێکی زیاد دابنێ.
ده رمان هه یه
کۆخه و کۆخه ی به لینج ئاساییه که له ش به رگری له خۆی بکات به رامبه ر ئه و ماده ناشازانه،وه نابێ رابگیرێت .به ڵام ئه گه ر کۆخه که زۆر بوو مندڵه که نه ی توان بخه وی ئه وا ده رمانی کۆخه ی بده رێnoskapin
یانnipaxonهه ردوکیان وه ک حه ب و شروب هه یه.ده رمان مه ده به منداڵ له 2 ساڵ که متر .
که ی په یوندی به دکتۆر بکه م
ئه گه ر کۆخه له گه ڵ هه ناسه سواری بوو.
ئه گه منداڵ له ساڵێک که متر بوو هه روه ها هێلنجی هه بوو.
ئه گه ر کۆخه به تا وه له 5 رۆژ زیاتر بوو.
ئه گه ر کۆخه که له 3 هه فته زیاتر بوو.
نیاز جوجا
نه خۆشی شه کره ..............
دوو جۆره نه خۆشی شه کره هه یه جۆر یه ک و جۆری دوو
نه خۆش شه کره نه خۆشیه کی درێژ خایه نه واتا رێژه ی شه کر له ناو خوێن زیاده.نیشانه ی ئاسایی نه خۆشی شه کره زۆر ماندووبوونه،زوو زووه تێنوت ده بێت،وه کێشی له شت دێته خوارێ،.
نه خۆشی شه کره هۆیه که ی که می هۆرمۆنی ئه نسۆلینه یان ئه نسۆلین کاری خۆی ناکات وه ک پێوست،په یوه ندی به دکتۆر بکه ئه گه ر زۆر ماندووی،زوو زووه تێنوت ده بێت،یان کێشت داده به زێ.
نه خۆشی شه کره به شێوه ی جیاواز هه یه به ڵام ئاساییه که یی ئه وانه ن
-نه خۆشی شه کره جۆری 2، که زۆر جار له ته مه نی پێگه یشتویی توش ده بیت هۆیه که ی ئه نسۆلین به شێوه یه کی پێویست به رهه م ناهێنرێت.زیاتر بۆ ماوه یی.
- نه خۆشی شه کره جۆری1،ده ست پێ ده کات له منداڵی یان له گه نجیه تی ،هۆیه که ی دژه ته نه کان خانه کان له ناو ده به ن که ئه نسۆلین ده رده کات.که متر بۆ ماووه ییه.
-دووگیانی و نه خۆشی شه کره،هۆیه که ی له کاتی دووگیانی ناتوانی ئه نسۆلین به پێ پێویست به رهه م بهێنێت.
ئه گه ر نه خۆشی شه کره ی دووگیانیت هه بێت ئه وا مه ترسی زۆره له داهاتوو تووشی نه خۆشی شه کره ببیت.
ئه نسۆ لین
به رهه م ده هێنرێت له په نکریاس به خوێن بۆ هه موو خانه کانی له ش ده گوازرێته وه.
ده توانرێ نه خۆش شه کره به هۆی پێوانی خوێن (پروڤی خوێن) دیار بکرێت
ئه گه ر دوو جار به سکی برسی پشکنینی شه کری خوێنت کرد و رێژه که ی وه کوو یه ک بوو وه زیاتر له 7،0میللی مۆل بۆ هه ر لیترێک ئه وا نیشانه ی نه خۆشی شه کره یه.
ئه و نه خۆشانه ی که نه خۆشی شه کره یان نییه ئه وا که متر له 5،6میللی مۆل بۆ هه ر لیترێک ده بێت به سکی برسی. رێژه ی نێوان 5،6 وه 6،9بۆ هه ر لیترێک ئه وا پێ ده ڵێن نزم بوونه وه ی ئاستی به رگری به رامبه ر شه کر.
ئه گه ر ئه مه به رده وام بوو ئه وا مه ترسی هه یه بۆ پێگه یشتنی نه خۆشی شه کره له داهاتوو.
رێنمایی بۆ تۆ که ئاستی به رگری شه کریت که م بۆته وه ئه وا وه رزش کردنه و هه ر وه ها چاڵاک بیت ئه ر کێشت زیاد بوو خۆت لاواز بکه ی
یان کێشت دابه زێنیت.
ئه گه ر بۆ ماوه یه کی درێژ رێژه ی شه کری خوێن زیاد بوو ئه وا مه ترسی تێکدانی خوێنبه ره کان ده کات.له وانه شه توشی نه خۆشی دڵت بکات جه ڵطه ی دڵ ،جه ڵطه ی له ش،تێکچونی باری چاوه کان و گورچیله کان،هه روه ها که م بونه وه ی حه زی سیکسی وکه مبونه وه ی هه سته کانی قاچ.
نیشانه کانی نه خۆشی شه کره
-ماندووبوون
-به به رده وام تێنووبوون
-میزکردنی زۆر
-دابه زینی کێش
نه خۆشی شه کره جۆر دووه م2
نیشانه کانی نه خۆشی شه کره له جۆری دووه م لاوازه، له وانه یه نه خۆشی هه بێت به بێ ئه وه ی پێی بزانێت.زۆربه یان نیشانه کانیان نیه.نه خۆشی شه کره زۆر جار له کاتی پشکنینی خوێن به دیار ده که وێت.
نه خۆشی شه کره له جۆری 1
ئه وا نیشانه کانی به خێرایی دیاریی ده کرێت
نه خۆشی شه کره ی دوو گیانی
له کاتی پشکنینی خوێن بۆ دایک به دیار ده که وێت.
ژیان له گه ڵ نه خۆشی شه کره
جۆری یه که م 1 نه خۆشیه که که، ئه وه ی ئه مرۆ بزانین ناتوانرێت رێگای لێ بگیرێت. ئه وا که پێوسته جێ به جێ بکرێت ئه وا وه رزش
خواردنی ژه مه کان به رێک و پێکی به کارهێنانی و ئه نسۆلین بۆ ئه وه ی باش بیت .به هه مان شێوه ئه م رێنماییانه ی که خواردن و وه رزش و چاڵاک کردنی له ش ده گرێته وه بۆ نه خۆشی شه کره له جۆری دوو به کار دێت.
بۆ جۆری دوو ئه وا وه رزش خواردن هه روه ها کێشی ئاسایی گرنگه.
ئه گه ر کێشت زیاد بوو ئه وا ده بێ کێشت دابه زێنیت.
وه رزش گرنگه هه موو جۆره کانی گرنگن بۆ دابه زینی رێژه ی خوێن جولانه وه ت به شێوه یه کی رێک و پێک بێت.بۆ نمونه 30 خوله ک رۆژانه برۆ.
رێنمایی خواردن
خواردنه کان به شێوه یه کی رێکو پێک دابه شی سه ر ژه مه کان بکه.
ئاگادری چه ورییه که ی خواردن به .
ئه و خواردنان هه ڵبژێره که فیبه ر ئاڵه ف یان تێدایه.
که متر خواردن و خواردنه وه یبخۆ که پێکهاته که یان شه کریان تێدایه.
نه خۆشی شه کره و سێکس
نه خۆشی شه کره بۆ ماوه یه کی درێژ زۆر ئۆرگان تێک ده دات،هه ندێ جار هه سته کانی ئۆرگانه کانی سێکس .پیاو هه مان ماوه ی نابێ بۆ جووت بوون.دروست بونی تۆ (سپێرم)توشت تێکدانی هه سته کان ده بێت.
هه روه ها له لایه ن ژنانه وه ش تووی کێشه ی سێکسی ده بێت،
هه سته تێکچوه کان کاری خۆیان له ده ست ده ده ن له ناو ره حم..
هه روه ها رێژه ی شه کر له خوێن کریگه ری خۆی هه یه، له کاتی به رزی و نزمی رێژه که .
وشک بونه وه ی ره حم ئاساییه له کاتی نه خۆشی شه کره که توشی ئازاری ده کات ،
ژنان ئاسانتر توشی هه وکردن ده بن له ناو ره حم و هه روه ها هه وکردنی رێره وی میز.
پشکنینی نه خۆشی شه کره
بۆ ئه وه ی رێژ ه ی شه کری خوێن بزانی باشتر پێش نان خواردن رێژه که بپیوی تۆ که نه خۆشی شه کره ت هه یه بۆ دوو جار له هه مان کات بۆ
دوو رۆژی جیاواز پیشان ده دات که تۆ رێژه که ت یه کسانه یان زیاتر له 7،0
میللمۆل بۆ هه ر لیترێک.
چاره سه ری نه خۆشی شه کره جۆری 1
له جۆری یه که م ته نها به به کارهێنانی ئه نسۆلین که رۆژانه به رێگای ده رزی یان قه له می ئه نسۆلین وه رده گیرێت.
چاره سه ری نه خۆشی شه کره له جۆری دوو2
زۆرجار رێژه ی شه کر رێک ده خرێت به هۆی وه رزش کردن و رێکخستنی ژه مه کانی خواردن.پاشماوه یه ک حه ب به کارده هێنی. دواتر ئه نسۆلین به کار ده هێنێت . چاره سه ره که جیاوازه له نێوان که سی توش بوو .
ئاسایی له گه ڵ حاله تی چاره سه ر کردنی نه خۆشی شه کره جۆری دووه م چاره سه ری نه خۆشی په ستانی خوێن و کۆلیسترۆل بکرێت.
له کاتی دابه زینی شه کری خوێن رێژهی ئه نسۆلینه که که متر بوو له 3،5 میللیمۆل بۆ هه ر لیترێک
نه خۆشه که رنگی زه رد هه ڵده گه رێ ،ده له رزی،عاره قه ده کات ،تێک ده چێ .نیوه ده بورێته وه.ئه وه بزانه ده توانی خواردن قوت بدات . ئه وا شتێکی شیرین به خواردنه وه یان خواردن بیده رێ.ترێ رێژه ی شه کر زوو به رزده کاته وه. به ڵام له و کات ئه گه ر هه ر نه بوو ده بێ شتێکی شیرین هه ر بده رێ.
له دۆخی بێ ئاگایی رێژه ی شه کر بۆ که متر له یه ک میللمۆل دابه زی
ئه وا نه خۆش بێ ئاگایه ئه وا ناتوانی خواردن و خوردناوه ی بده ییێ.به شێوه یه ک نه خۆشه که درێژ بک که بۆری هه ناسه کراوه بێت له سه ر ته نیشت بێت .ته له فۆن بۆ فریاکه وتن (ئه مبولانس) بکه ئه وان شه کری تواوه له رێگای خوێن ده ده ن به نه خۆش، ئه وه ش وا ده کات که نه خۆشه که زوو به ئاگا بێته وه.
بۆ زیاتر پاراستنی ئه و که سانه ی که نه خۆشی شه کره یان هه یه ئه وه پێویسته ده رزی هۆرمۆنی گلوکۆجۆنیان هه بێت. ئه ک ده رزی رێژه که زیاد ده کات ئه وه ش ده توانرێت له خێزانه که که سێک لێی بدات که زانیاری هه بێت له چۆنیه تی به کارهێنانی ئه وه ش له لایه ن دکتۆره وه ده نوسرێت.
به رز بونه وه ی رێژه ی شه کر
ئه وه نه خۆش ..رێژه ی شه کری به رزبۆته وه بۆ ته هۆی بورانه وه به هۆی که می ئه نسۆلین .نیشنه کانی ئه مه دڵ تێک هه ڵچون و رشانه وه و سک ئێشان هه روه ها بۆ نێکی به هێز ی لێ دێت له کاتی هه ناسه دان بۆ نی ئه سیتۆن.
زۆر جار زه حمه ته بزانی ئایا ئه م نه خۆشه رێژه ی شه کری زۆره یان که مه . ئاسانترین رێگا پشکنینی شه کری خوێنه . ئه گه ر نه تزانی رێه که که مه یان زۆره ئه وا ئاسانترین رێگا ئه وها هه مان چاره سه ری وه رگره که له کاتی ئاسایی وه رت گرت ئه گه ر ڕێژه که ی زۆریش بێت .
ئه نسۆلین نادرێت به نه خۆش به بێ دکتۆر.
نیاز جوجه
گه ده ترشان
هه ندێ جار سنگمان دێشیێ و ده سوتێته وه.
ئه و کێشه یه له زۆر شت سه رچاوه ده گرێت به ڵام هه واڵێکی باشه که سوتانه وه یان ترشان هیچ ترسناک نیه له گه ڵ ئه وه ش زۆر ناخۆشه پیاو ده شله ژێنێ . به ڵام زۆر شت هه یه بۆ چاره سه ری ئه مه ش به گۆرینی روتینیات . ترشان و سوتانه وه به نده له سه ر ترشانی گه ده، رشتنی هۆرمۆنی ترشایه تی گه ده ئه وه ش بۆری خواردن هه ره ها لینجی گه ده توشی ئازار ده کات. زۆر جار ئازاره که له ده مه وه هه ست پێ ده که یت.
له به رچی توشی ترشیه تی گه ده ده بین
ئازاره که دروست ده بێ له نیوان بۆری خوردن و گه ده .پێ ده ڵین ده رگه ی گه ده که داناخرێ به ته واوی. ده بێ بزانی که وا ترشایاتی یاخود سوتانه وه نه خۆ شی نیه به ڵام نیشانه یه بۆ نه خۆ شی تر.
هۆ یه که شی له وانه یه پاله په ستۆ له سه ر گه ده بێ .له و هۆیانه ژن دوو گیان هه روه ها هه ڵگرتنی قورسایی هۆیه کی تر له وانه یه ده می گه ده یان یان کاره که ی ده می گه ده تێک چووه ئه وه ی که پێ ده ڵین هه ڵئاوسان له نێوان به شه کانی گه ده.
هه روه ها له کاتی خواردنی داوو ده رمان ئاسایییه توشی ترشیه تی گه ده بیت.
چونکه ده رمانه که به خۆی ماده ی ترشایه تی تێدایه بۆ نمونه
,ibumetin, ibuProfen treo , magnecl له وانه acetylsalicylsyra
هه روه ها ئه و ده رمانانه ی که دژی التیهاباتن (هه وکردن) و ئێشIpren
زۆر جار توشی تێکه ڵاو بونی گه ده ده بین وا هه ست ده که یت ده رشییته وه
هه روه ها زوو تێر ده بیت .هه روه ها ژانی نادیار له سک . له گه ڵ ترشاییه تی گه ده و بۆری خواردن . به ڵام ئه گه ر ئێشه که دووباره بۆوه ئه وازه نگێ ترسناکه.
ئه گه ر ماوه یه کی زۆری پێبچێت ئه وا توشی نه خۆشیه ک بوی ناوی
بووی ئه وا بۆری خواردن و لینجه که ی تو شی هه ڵئاوسان بووه Esofagit
بێجگه له ترشی بۆری خواردن ئه وا به به رده وامی ژان و هه ر وه ها قورسه بۆ قوت دانی خواردن.
من به خؤم چیم پێ ده کرێت
واز له قاوه و خواردنی به روون بینه.
واز له جگه ره بهێنه خواردنه وه ی اللکهولی که م بکه وه .
خواردن به شه وان مه خۆ
خۆت توشی دله راوکێ مه که .
خواردنه سه رکییه کان له کاتی خۆی بخۆ
واز له ده رمانی ژان بهێنه ئه وانه ی ماده ی ترشی تیدایه وه کو پرۆفین یان
که توشی نه خۆشی لینجه کانی سک ده کات .
واز له هه ڵگرتنی شتی گران بهێنه هه روه ها خۆچه مانه وه یacetylsalisyra
به هێز .
ئه گه ر قه له وی کێشه که ت دابه زێنه .
سه رینه که ت 10 بۆ 15 سم به رز بکه ره وه له وا نه یه هۆرمۆنی ترشایه تی که م بکاته وه بۆ ناو بۆری خوردن.
که م کردنه وه ی ترشیه تی بۆ 1 تا 2 کاتژمێر
ئه گه ر هه ندێ جار توش بوی به ترشانی بۆری خواردن له و کاتانه ی که نانت زۆر خوارد زۆر ده رمان هه یه که ئێشه که ت که م ده کاته وه ئه ده رمانانه ی که ترشاییه تی گه ده ئاسایی ده که نه وه له نێوان 1 تا 2 کاتژمێر ئه وانه ن
Samarin novaluzid نۆڤالیکۆل novalukol
Gaviscon هه ر وه ها ئه وانه ی که سه ری گه ده دا ده پۆشن له وانه
که ماوه ی 15 خوله ک بۆ ماوه ی 2 کاتژمێر.
ئه وا نه ی که 12کاتژمێر ئێش که م ده کاته وه یان نای هێلی
ئه گه رئازارت بۆ دروست بوو چه ند جارێک له رۆژێکدا یان له شه ودا
یه وا چاره سه ری درێژ خایه ن هه یه هیچ ده رمانیک مه خۆ له دوو هه فته
زیاتر به بێ په یوه ندی کردن به دکتۆر.
ئه وا ترشاتی گه ده که م ده کاته وه h2 ئه و گروپه ده رمانه ی که پێ ده ڵێن
ranitidin rani Q بۆ 12 کاتژمێر ئه و یس زانتاکه
کاریگه ره که ی بۆ ماوه ی 15 تا 30 خوله که به دیار ده که وێت
H2 هه روه ها ده رمانی
له گه ڵ ده رمانی ئاسایی کردنه وه ی ترشی ئه وا کاریگه ری راسته وخۆی pepcid dua ده بێ بۆ ماوه ی 12 کاتژمێر
ئه وانه ی که 24 کاتژمێر ئازار که م ده که نه وه
ترش بونی گه ده ت هه یه ده توانی بۆ ماوه ی چه ند رۆژێک ده رمانی
Losek Myps omeprazol Pantoloc
به کار بهێنیت .
ترشاتی گه ده له ماوه ی2 کاتژمێر که م ده کاته وه له وه رگرتنی یه که م حه ب
ده ست ده کات به راگرتنی دروست کردنی ترشاتی گه ده بۆ ماوه ی یه ک رۆژ
بۆ دوو بار وه رگرتنی ده رمان پێویسته په یوه ندی به دکتۆر بکه ی .
ئه گه ر له کاتی دووگیانی بو چی ده که یت
زۆر ئاسساییه گه ده ترش بون له کاتی دوو گیانی ئه و کاته ده توانی ئه و ده رمانانه وه ربگری که ترشایی گه ده ئاسایی ده کاته وه له وانه
Novallucol
که خۆی وه ک په رده یه ک Gaviscon
چاره سه ری ده کات ئه گه ر ئه مانه ت خوارد چاره سه ری نه بوو ئه وا برۆ لای دکتۆر .
تێکه ڵ بونی نه خۆشی ترشاتی گه ده به نه خۆشی دڵ
ئاساییه وا هه ست بکه یت که نیشانه کانی ئێشی گه ده به نیشانه کانی دڵ بچێت
ئه و کات به بێ هیچ پێویستیه ک توشی دڵه راوکێ ده بیت .ئه گه ر واهه ستت کرد که سوتانه وه یان ترشبونه که له لای سنگه وه به رزبۆته وه ئه وا ده گه رێته وه بۆ ماده ی ترشی که به رزبۆته وه بۆ سه ره وه بۆ ناو بۆری خوێن نه خۆ شیه که له کاتێک دێت که پاش خواردنێکی قورس هه روه ها که درێژ ده بیت یان خۆت ده نوشتێنیه وه بۆ پێشه وه . ئه گه ر ئازاره که له لای دله وه بێت ئه وا ئێشه که زیاتر ده بێت پاش ئه وه ی که تۆ به شێویه کی فیزیکی خۆت ماندوو کردووه بۆ نمونه به سه رکه وتن به سه ر پلیکان قاردرمه .
که ی داوای یارمه تی دکتۆر بکه م
پهیوه ندی به نه خۆشخانه بکه له م کاتانه
ئه گه ر ئێشه که ت زۆر بوو له سنگه وه له کاتی ماندوو بوون .
سنگ ئێشانێکی زۆر یان سک ئێشان
له کاتی شه و کۆخه یان هه ناسه سواری .
له کاتی ره شانه وه یان که پیساییه که ت ره ش بوو یان له گه ڵ خوێن تێکه ڵاو بوو .
ئه گه ر کێشه که ت هاته خوارێ زۆر ماندوش بووی به بێ ئه وه ی بزانی بۆ.
ئه گه ر ته مه نت له 45 سال زیاتره وه بۆ یه که م جار توشی گه ده ترشن بوی یان ئێشی سک
ئه گه ر ترشانه که به رده وام بوو دووباره بۆوه له گه ڵ رشانه وه .هه روه ها به قورسی خواردن قوت بده ی .
ئه گه ر ده رمانت وه رگرت ده رمانه که توشی ئه م کێشه ی کردی واتا تر شاتی گه ده.
ئه گه ر له سێ هه فته رۆژانه توشی گه ده ترشان یان سوتانه وه ی قورگ.
نیاز جوجه
سکچوون/
سکچوون دیا رده کی ئاسایی لای منداڵ له زۆربه ی حاله ته کاندا تۆش بونه به هه وکردنی ڤایرۆسی(التهاباتی ڤایرۆسی)، منداڵ توشی تاو رشانه وه ده بێت له گه ڵ سکچوون .که سی توش بوو به سکچوون ریخۆله کانی ناتوانێت ئاوو خوێ بمژێت به شێوه یه کی ئا
به شی یه که م
بۆ ئه وه ی له شت ساغ و له نه خۆشی دووربێت فه رموو ئه و رێنماییانه ی خواره وه جێ به جێ بکا
1-ژه مه کانی خواردنت رێک بخه هه ر ژه مه و له کاتی خۆی.
2-له گه ڵ هه ر ژه مه ک خواردن سه ڵات دابنێ.
3-رێژه ی چه وری له خواردن که م بکه وه.
4-له گه ڵ هه ر ژه مه ک خواردن 3 به رداخی گه وره ئاو بخۆ.
5- له کاتی ئاماده کردنی هه ر ژه مێک پێوسته خواردنی که م بخه یه ناو قاپ، چونکه چاو له گه ڵ کۆتایی خواردنه که تێر ده بی به مه ش گه ده تێر ده بێت
6-رێژه ی فیبه ر زۆر بکه له خواردنه که چونکه یارمه تی هه رس ده دات
7-خواردن له سه رخۆ بخۆ ماوه که ی قوناغ به قوناغ درێژ بکه وه.
8-جۆری خواردنه که له (ماسی که ئۆمێگا 3 تێدایه بۆ دڵ و مێشک باشه،گۆشت که پرۆتین و ماده ی ئاسنو ،هێلکه و ماست و په نیر که کالسێۆم و پۆتاسێۆمی...هتد تیدایه،هه روه ها پاقله و فاسولیاوئه مانه نمونه ی خواردنی باشن، له گه ڵ ئه مانه سه لاته زۆر گرنگه.
رێنماییه کانی وه رزش کردن
وه رزشکردن پێوستییه کی له شه بۆ ژن و مناڵ پیرو گه نج بۆ ئه وه ی بتوانی له شێکی ته ندروستت هه بێت.
1- وه رزش ماده ی کۆلسترۆل له خوێنبه ره کان و خوێن هێنه ره کان رێک ده خات .
2-ماسولکه کانی له ش به هێزده کات به تایبه تی ماسولکه کانی دڵ .
3- خوێن ده گه یه نێته مێشک بۆ زیاتر ئاکتیڤ کردنی شانه کان.
4-بۆ ژنی سک پر زۆر گرنگه بۆ ئه وه ی پرۆسه ی منداڵ بوون به ئاسانی به رێوه بچیت.
5-دوورمان ده خاته وه له نه خۆشی رۆماتیزم.
6-تووشی ئاوسانی خوێن به روو خوێن هێنه ره کان نابین به تایبه تی له قاچ.
7-بۆ ئه و که سانه ی که له فه رمانگه کان زۆر داده نیشن وه رزش وه ک نان و ئاو وایه چونکه پشت ده پارێزیت له ده یان نه خۆشی.
8- سییه کان چالاک ده کات به هۆی ئه م ئۆکسجینانه ی که ده گوزرێنه وه بۆ خوێن هه ر وه ها له نه خۆشی (ته نگه نه فه سی)ده مان پارێزیت.
9-هه زم کردنی خواردن له گه ده رێک ده خات پرۆسه ی فرێدانی پاشماوه کان ئاسان ده کات.
10-بۆ که سی که نه خۆشی شه کره ی هه یه ئه وا زۆرزۆر گرنگه بۆ سوتاندنی کالۆری له له ش.
11-له نه خۆشی ده رونییه کان ده مان پارێزیت.
12-وه رزش له شیکی جوان و رزگارت ده کات له ده یان نه خۆش
واز له جگه ره بهێنه
هیچ شتێک له وه باشتر نیه بۆ ئه وه ی خۆت دوور بخه یه وه له نه خۆشی ئه ویش کۆتایی هێنانی جگه ره یه ،ئه گه ر له به شێکی ژیانت جگه ره ت کێشابی ئه وا ئه و کاته ی واز له جگه ره کێشان ده هێنیت ،له ش ده ست ده کات به چاکسازیو نوێبونه وه بۆ ماوه ی چه ند ساڵێک هه ندێک له و باشبوونه پاش چه ند مانگێک به دیار ده که وێت.
له کۆخه به دوور ده که ویته وه
زوو زووه توشی نه خۆشی هه ڵامه ت نابی
تام و چێژ و بۆن باشتر ده بێ
هه ناسه دان با شتر ده بێ،ددانه کانت سپی ده ێته وه
قازانجه کان بۆ ماوه یه کی درێژ
ئه گه وازت له جگه ره هێنا ئه وا که متر توشی ئه م نه خۆشیانه ده بی
1-دڵ و بۆرییه کانی خوێن
2-هه وکردنی سییه کان بۆ ماوه ی درێژ خایه ن
3-نه خۆشی گه ده
4-شێرپه نجه
بۆ ئه وه ی سه رکه وتوبی له کۆتایی هێنان به جگه ره کێشان،
1-خۆت ئاماده ده که ی بۆ واز هێنان
2-بر یاره که ی خۆت جێبه جێ ده که ی
3-تۆ به رده وام ده بی له وازهێنان جگه ره کێشان.
بۆ ئه وه ی ژماره یه ک جێ به چی بکه ی ئه وا
ا-بریاری به روارێک بده بۆ چه ند هه فته ی داهاتو جگه ره ناکێشیت
ب-له و ماو ه یه ی تا جگه ره واز بهێنیت خۆت ئاماده بکه جگه ره که م بکه یته وه له ژماره کان تا کۆتایی بریاره که ت جێبه جێ ده که ی
ج-زۆر باشتر له گه ڵ یه کێکی تر واز له جگه ره کێشان بهێنیت بۆ ئه وه ی یارمه تی یه کتر بده ن
د-به براده ره کانت به خزمه کانت به خێزانه که ت بلێ که واز له جگه ره ده هێنیت
شتی تر به کار بهێنه بۆ گونجان
بۆ ئه وه ی به رده وام بی له واز هێنان له جگه ره ئه وا
هه موو شتێک له خۆت دوور بخه وه که په یوه ندی به جگه ره کێشانه وه هه یه.
هه ندێک شت بکه که وات لێ ده کات که متر بیر له جگه ره بکه یه وه له وانه
مه له وانی ،پاسکیل لێخورین،قا پ شوتن، دوورمان کردن.
دورربکه وه له جگه ره کێشه کان وشوێنی جگه ره کێشان
له و شوێنانه دوور بکه وه که حه زت ده چێته جگه ره.
زوو ددانه کانت بشۆ که حه زت چوو بۆ جگه ره .
نیاز جوجه
خواردنه وه ی کحولی
دروست بوونی کحول به شێوه یه کی هه رزان که له په تاته وترێ له 1700 سال پێش ئیستا ده گه رێته وه،پێشتریش هه بووه ؛-
کحول گۆرانکاری له له ش دروست ده کات
هه سته کان له مێشک یاخود ده ماره هه ستیاره کانی مێشک به خواردنه وه ی کحولی زوو کۆنترۆل له ده ست ده دات توشی بێ هۆشی ده کات له و هه ستیارانه ی مێشک هه سته کانی قسه کردن به زوویی به دیار ده که وێت.
کاته ترسناکه کان که ی ده ست پێ ده کات بۆ خواردنه وه ی کحولی،
له کاتی به سه رهاتێکی گه وره له ژیان به ئاسانی خه لک تووشی خواردنه وه ده بێت،هه ندێ جار شتی دڵته زێن و ناخۆش هه ندێ جار
ئاهه نگو خۆشیه کان.
خه لک وا ده زانن له کاتی ناخۆشی کحول دلنه واییان ده کات هه روه ها
خۆشییه کان به هه مان شێوه ترسناکه.
فه رموون هه ندێ نمونه که وا له خه ڵک ده کات توشی خواردنه وه ی بکات
1-ئاهه نگه خۆشییه کان
2- به ته نیایی
3-جیابونه وه
4-له کاتی بێ ئیشی
5-له کاتی زوو تقاعدی
6 -کاره ساتی گه وره له ژیان
بۆ ئه وه ی واز له کحول بهێنی پێویسته ئه رێنماییانه خواره وه جێ بهجێ بکه ی
1-بزانه چه ند ده خۆییه وه
2-ده ست بکه به خواردنه وه ی ئه وخواردنه وانه که کحولی تێدانیه .
3-ئاو بخۆ له جیاتی بیره
4-برۆ ئه شوێنانه که کحولی تێدانیه له وانه سینه ما،ساڵه ی وه رزش...هتد،.
5-هیچ جۆر کحولێک له مال مه هێله .
6 ئوتۆمۆبیل لێخوره بۆ ئاهه نگه کان بۆ ئه وه ی خواردنه وه نه خۆییه وه.
6-باس بکه بۆ براده ره کانت که وازت له خواردنه وه ی کحولی هێناوه.
7-له هه فتیه ک ده ست پێ بکه ده گاته مانگێک...هتد
جگه ر:-
ئۆرگانێکی خاوێن که ره وه یه یه به شی زۆری کحوله کان له وێ ده سوتێت ،پاش چه ند خوادنه وه یه ک جگه ر ئه ستوور ده بێ،بۆ ماوه یه کی درێژ خواردنه وه بخۆیه وه کاری جگه ر به ره تێکچوون ده چێت تا وه ستانی،
به رد وام ده بین
نیاز جوجه
پاراستني ددان
ددانه کاني ئێمه هه ميشه مه ترسيداره بۆ تووشبون به به کتريا.له کاتي ئاسايي به ميلۆنه ها خۆي حه شاردايه له ناو ده م ،هه رجارێک نان ده خۆي رێژه که ي زياتر ده بێت.به کترياکان ئه و خواردنه ده خۆن که تۆ ده يخۆيت.زۆريش حه ز به کۆليهيدرات ده که ن که له شه کروو ،ميوه و،نان و شه ربه ت هه يه.
تێکچوني ددان
که به کترياکان خواردن ده خۆن ترشاتي دروست ده که ن و ددانه کان کون ده که ن .ئه گه ر چاکردنه وه ي ددانه کان زۆر بوون ئه وا مه ترسي زياتر ده بێت بۆ تێکچوني زياتر له ددانه کان چونکه به کتريا حه ز به ژياني گروپ گروپه و هه روه ها خواروو خێچي ددانه کان ده کات،ئه گه ر به کترياکان زۆر بمێنه وه ئه وان توشي گێچي (به ردي) ددان ده کات.
هه لوه شانه وه ي ددان
به کترياکان ده چنه نێوان ددانه کان و ده چنه ناو گۆشتي ددان له وێ توشي هه وکرن ده بن ددانه کان ئه مه ش واي لێ ده کات که ددانه کان جێگايان له ق بێت تا ده ردێت.نيشانه کاني هه وکردني ددان به ئه ستوربوني دياره،سور ده بێت خوێني لێ به رده بێت.ئه گه ر هيچ چاره سه رێک نه که يت دژي هه و کردن ئه وا ره گه کاني له ناو ده چن له کۆتايي ددانه کانت دێته ده ره وه.
ددان ئێشان
ددان ئێشان ئاساييه له کاتي هه وکردن ئه مه ش ده ماره کاني ناو ددان ئازار ده دات له کاتي له ناوچووني
هه وکردني ددانه کان له کاتێ روو ده دا له کاتي چاره سه ر نه کردني بوني کون له ددان.
بۆ خۆت چۆن ددانه کانت باش راده گريت
به کترياکان له ناو ببه ئه مه ش کات و گرنگي پێداني ده وێت
به ڵام بۆ ماوه يه کي زۆر سودي لێ وه رده گريت
که م که م مه خۆ
هه ر شتێک ده خه يته ده مت يه ک کاتژمێر ترشاتي ده مينێته وه له نێوا ددانه کان
ئه گه ر که م که م نان بخۆي ئه وا به هيچ شێوه يه ک ددانه کان چاک نابێته وه
خاوێن رابگره
دوو جار ددانه کانت بشۆله رۆژێکدا وه يه ک جار نێوان ددانه کانت پاک بکه وه به تايبه تي له پێش نوستن چونکه ليکاو که له ده م ده ر ده چيت پارێزگاري له ددا نه کانت ده کات دژي به کترياکان له شه ودا.
فلۆر
زۆر شت که بۆ خاوێن کردنه وه به کار ي ده هێنيت وا باشتره فلۆري تێدابێت.
ئه و فلچه ييه ي که بۆ ددان خاوێن کردنه وه به کارد ه هێنيت ده بێت نه رم بيت
زوو زووه فلچه کان بگۆره.
نياز جوجه
کۆخه(کۆکه)
که توشی هه لامه ت ده بین زۆر جار کۆخه ی له گه ڵ ده بێ.ئه وه ش ناخۆشه .به لام له ش پارێزگاری له خۆی ده کات به م رێگایه.به کۆخین له ش خۆی پاک ده کاته وه له و شته نامۆیانه که له بۆری هه ناسه ن.ئه گه ر لیکی بۆرییه کانی هه وا ئازاری پێ بگه یه نرێت ئه وا زیاتر ده کۆخین.پاشان زیاتر ده بێت به لغه م دروست ده کات توشی کۆخه ی به به ڵغه م ده بین.هه ندێ جار به ڵغه مه کان سه وزن یان زه ردن رنگه کانیان ئه مه ش ئاسایی له کاتی هه ڵا مه ت.کاتێ هه ڵا مه ت به سه رده چێ نامینێ هه ر به رده وامین له کۆخه بۆ ماوه یه ک جونکه لیکه کانی بۆری هه ناسه زۆر هه ستیارن به ڵام زۆر جار 2هه فته تا 4 هه فته ده خایه نێت.
هۆیه کانی کۆکین یان کۆخین چییه
کۆخه نیشانه کی ئاسایی له کاتی هه ڵامه ت .پاش هه وکردنی بۆری هه ناسه بۆ نمونه توشبون به ڤایرۆس یان به کتریا،له وه نه یه توشی کۆخه یه کی درێژ بێت.
ته نگه نه فه سی (هه ناسه سواری)یان نه خۆشییه کانی تر توشی کۆخه مان ده که ن.
هه ندێ ده رمانی دڵ،له وانه کاپۆتین،رێنیتێک،زێستریل)له وانه کۆخه مان بۆ دروست بکه ن.
هه روه ها جگه ره کێشان توشی کۆخه مان ده کات به به رده وامی دووباره ده بێته وه.
چ بکرێت بۆ جۆ پاراستن
ئه گه رو مرڤه کان کۆخین ئه وا باشه زۆر بخۆینه وه به گه رمی له وانه چا یان هه نگوین و ئاو ی گه رم،ئه مه زۆر جار ئازار که م ده کاته وا.
ئاسانتریش ده بێت بۆ فرێدانی به لغه م،
له کاتی پاڵکه وتن ئاسانتره بۆ هاتنه ده ره وه ی به ڵغه مه کان، تۆ سه ری نێکی زیاد دابنێ و به رداخه ئاوێک لای خۆت دابنێ له کاتی کۆخین قومێک ئاو بخۆ ره وه ئه گه ر به شه و کۆخه ت هه بوو.
له کاتی هه ڵامه ت کونه کانی لووت ده گیرێن بۆ یه بۆری هه ناسه وشک ده بێت له کاتی هه ناسه دان به شه و بۆیه زۆرتر ده کۆخین.
قه تره کانی لووت باشترمان ده کات.
کێشانی جگه ره خراپترمان ده کات بۆ ماوه یه کی زیاتر کۆکه مان ده بێت
بۆ یه واز له جگه ره بهێنه هه ر وه ها شوێنی جگه ره کێشان.
بیر له بڵاو نه بونه وه ی به کتریا یان ڤیروسه کان بکه .له کاتی کۆخین
ده سته سرت پێ بێت بۆ ئه وه ی که سی تر توشی نه خۆشی نه که یت.
له ش زۆر جار به خۆی پارێزگاری له خۆی ده کات بۆیه پێوست ناکات ده رمان به کار بهێنین.
به ڵام ئه گه ر کۆخه که به شێوه یه ک بوو که زۆر خراپ بووی نه توانی بخه وی کۆخه که ش ووشک بوو ،به لغه مه کانێش ده رنه هاتن ئه و سا
چاره سه ری به کاربهێنه که کۆخه که که م ده کاته وه.
نیا ز جوجه
بێنوێژی مانگانه(عاده ی شهری)
زۆربه ی ژنان کێشه یان هه یه به جۆرێک له جۆره کان له گه ڵ بێنوێژی . ئه وانه ش له وانه یه سه ر ئێشان،ئه ستوربونی له ش تێکچونی بارو دۆخی له ش و هه سته کان (توره بوون).زۆر کار ده توانی ئه نجام بدیت بۆ که م بونه وه ی ئازار .به ڵام ئه گه ر کێشه که هه ر ده ماوه سه ره رای ئه وه ی به ده ستی خۆت ئازاره کان که م ده که یته وه ئه وه پێوسته په یوه ندی به نه خۆشخانه بکه یت.
رۆژی پێش بێنوێژی مه مکه کان ئه ستور ده بێت هه روه ها هه ست به ئه ستور بونی له ش ده که یت ئه مه س ده گه رێته بۆ گۆرانی هۆرمۆنه کانی له ش که وا ده کات له ش ئاو کۆبکاته وه له خۆی،هه روه ها هه ست به داماوی و تووره بوون کردن.له کاتی ده ست کردن به بێنوێژی ئه وا نیشانه کان بزر ده بن.
تۆ چیت پێ ده کرێت بۆ که م کردنه وه ی ئازار
وه رزشکردن زۆر گرنگه بۆ که م بوونه وه ی ئازار ئه و وه رزشه ی که تۆ حه زی لێ ده که یت.
ئه و یارمه تیانه چین بۆ له ش به کاردێت
له ده رمانخانه ده رمانی سروشتی هه یه (femicur) به کار ده هێنرێت ده رمانێکی کلاسیکیه پێش بێنوێژی به کار ده هێنرێت بۆکه م بونه وه ی ئه ستورهبونی مه مکه کان،هه ست کردن به ئه ستوربوونی هه موو له ش،هه روه ها که م کردنه وه ی توره بوون ،هه روه ها که م کردنه وه ی دڵه راوکێ ،
که خۆ ئاماده کردنه بۆ بێنوێژی هه روه ها نه مانی له کاتی ده ست کردنی بێنوێژی .
که ی په یوندی به دکتۆره وه بکه م
له کتێکدا په یوه ندی به دکتۆره وه بکه که زۆر زۆر ئازارت ده دات وه له کاتی داماویه کی زۆر عاجز بوون.
ژانی بێنوێژی
ژانی بێنوژی ژانێکی ئاساییه به تایبه تی له ناو ژنه گه نجه کان،ژانه که له به شی خواره وه سک ئازاره کانی بۆ نێو (ران)ده نێرێت،ه روه ها بۆ پشت ،ئه مه ش ده گه رێته وه بۆ گرژ بونه وه ی ماسولکه کانی ره حم
هه روه ها هه ست کردن به ئازار له کاتی هێلکه کان هه ڵده وه شێنریت
هه روه ها ئازاری لیکه کانی بۆری ره حم له کاتی خوێن به بوون.
پاش ته مه نی 30 ساڵی ئازاره کان که م ده بێته وه یان پاش منداڵی یه که م.
بۆ که م کردنه وه ی ئازار
شتێکی گه رم بخه سه ر سکت بۆ که مکردنه وه ی گرژبونوه ی ماسولکه کان.
رۆیشتنی له سه رخۆ ئازار که م ده کاته وه.
ئه گه ر ویستت ده رمان به کار بهێنیئه وا زوو به کاریان بهێنه له کاتی ژانی بێنوژێی .ئه وا ژانه که به هه مان شێوه ئازاری زۆر نابی.
.له کاتی به کارهێنانی هه ر ده رمانیک پێویسته دکتۆر ئاگاداربێت.
ئه وده رمانانه که به کاری بهێنیت ئه وانه ن
له کاتێک ژانی ماسولکه گرژبووه کانی ره حم به رده وام بوو .ئه وا گرنگه ده رمان به زوویی به کاربهێنی naproxen,pronaxen که بۆ 12 کاتژمێر کاریگه ری هه یه. یان ibuprofen,voltaren ئه مانه ژانه که که م ده که نه وه.پارسیتامۆل(paracetamol)ئه ویش باشه.
بیر بکه وه
ئه گه ر نه خۆشی تر ت هه یه ئه وه په یوندی به دکتۆره وه بکه بۆ وه رگرتنی ده رمانه کان.
که ی ڤۆلتارین به کار نه هێنی
ئه گه ر کێشه ی گه ده ت هه یه یان نه خۆشی دڵ یان له کاتی خوێن به ربوون نائاسایی.
له کاتی نه خۆشی هه ناسه سواری نابێت ئه م ده رمانانه بخۆی.
له کاتی ده تانه وێت منداڵ دروست بکه ن نابێ ئه و ده رمانانه بخۆن.
که ی پارسیتامۆل نابێ به کاربهێنرێت
ئه گه ر نه خۆشی (جگه ر)ت هه بێ یان کێشه ی خواردنه وه ی کحولیت
هه بێت.
له کاتێک په یوه ندی به دکتۆر بکه که نیشانه کان ئاسایی نه بوون.
l
به رده وام ده بین
نیاز جو جا
هه ڵامه ت،کۆخه ،تا......
نزیکه ی 200 جۆر ڤایرۆسی هه ڵامه ت له خولانه وه ی به رده وام دان.
ئه گه ر یه کێک له مانه له بۆری هه ناسه گیر بێت،ئه وا ده بێته هۆی ئه ستوربونی لینجه کان ئه وا زیاتر لینج به به رهه م ده هێنیت بۆ به رگری کردن له خۆی.
فاکته ره کانی هه لامه ت له وانه ئه و لینجا نه ئه ستوربوانه له لوت و هه روه ها به بشداری لیکه کان ده ر ده که ن و هه ندێک تا،پاش چه ند رۆژێک کۆخه شی له گه ل ده بێت .
لێره هه ندێک زانیاری به سوود بۆ ئه و دایک و باوکانه که مندڵی بچوکیان هه یه.
تا.......
واتا گه رمی له ش به رز ده بێته وه.تا .....به خۆی نه خۆشی نیه به ڵام نیشانه یه بۆ نه خۆشی،که زۆر جار ده گه رێته وه بۆ ڤایروسێک یان به کتریا له له ش.
کاری تا زۆر گه وره یه که وا ده کات زه حمه ت بێت بۆ ئه وه ی ڤایرۆسو به کتریاکان بژین.
منداڵی بچووک زوتر و ئاسانتر توشی تا ده بێت.39یان40ئاساییه بۆ هه ڵامه ت.به ڵام منداڵ وه ک گه وره کاری لێ ناکات.
بۆیه چاو ته نها له ژماره کانی گه رم پێو ناکه ین به ڵکو چاو له ته واوی ته ندروستی له شی منداڵه که ده که ین.
مندال له وا نه یه توشی گرژبونی ماسولکه بێت به هۆی تایه که وه،به لام هیچ ترسناک نیه، به ڵام باشتر په یوه ندی به دکتۆره وه بکه یت.
به م شێوه یه گه رمی ده پێورێت
به یانیان و ئێواران گرنگه بۆ گه رمی پێوان.هه روه هاجۆره کانی گه رمی پێو له رێگای ده مو کۆمه وه هه ر وه هاله رێگای گوێچکه وه که ئاسانتر و
خێراتره.
گرنگه هه موو جارێ به هه مان شێوه له هه مان جێگا گه رمی بپێوین.
ئاسانتره بۆ جێگیر کردنی زانیاری و جیاکردنه وه جیاوازییه کان
به چ شێوه یه ک یارمه تی مندا ڵه که م بده ین
ئه گه ر تا ی منداڵ ه که زۆره ئه وا ده بێ ژووره که فێنک بێت. ده بێت جل و به رگی ته نکی له به ر بێت،شوێنی نوستی ده بێت ئاسایی بێت نابێت گه ر م بێت،منداڵ ئه گه ر نه خۆ ش که متر برسی ده بێت، به ڵام گرنگه شه له مه نی بخواته وه له وانه ئاو ،بزانه منداڵه که چی پێ خۆشه بیده رێ . که منداڵ تای هه بوو عاره قه ده کات ،ئاوی له ش که م ده بێت بۆ یه پێوسته قه ره بووی له ش بکرێته وه بۆ ئه وه ی ئۆرگانه کان به شێوه یه کی ئاسایی کار بکات.ئه گه ر شیری ده ده یی ئه زیادی بکه شیر دانه که .مندا ڵ ده توانێت هه ستێ دانیشی به که یفی خۆی لێ بگه رێ به خۆی بریار بدات.
ده توانم ده رمانی بده مێ
منداڵێک که تای زۆره له گه ڵ ئه نفله ونزای یان هه ڵامه ت، وه له هه مان کاتدا منگه منگی کرد و ماندوو بوو نه یتوانی خواردن بخوات.ئه وا ده توانی ده رمانی نزم کردنه وه ی گه رمی بده رێ.مندا ڵ له 18 ساڵ که متر ده رمانی acetylsalicyraمه ده رێ خراپه به بێ په یوه ندی کردن به دکتۆر.
ده توانی پارسیتامۆل بده ی به منداڵێک له 3 مانگانه وه . له دوو رۆژ زیتر پاراسیتامۆل مه ده به منداڵه که ت به بێ په یوه ندی کردن به دکتۆره وه.
دهتوانی ده رمانی شروب یان هه ڵگر به کار بهێنیت بۆ نزم کردنه وه ی تا
به شێویه کی رێک و پێک.
منداڵ له 5 ساڵانه وه حه ب قووت ده دات ،له 6 مانگه وه ده توانی ibuprofenبه کار بهێنیت ته نها 3 رۆژ زیاتر نابه بێ دکتۆر.هه روه ها ده رمانی هه ڵگر بۆ منداڵ بچوک له 6 مانگه وه له وانه ibuprofenده تهوانی بیده یێ،
که ی په یوه ندی به دکتۆر بکه م
ئه گه رمنداڵه که بێهێز بوو نه یتوانی خواردنه وه بخوات،
له کاتی گرژبوون و تا
ئه گه ر منداڵه ک له 3 مانگ بچوکتر بوو تای ڵێ بوو.
ئه گه ر تایه که پاش 3 رۆژ هاته خوار دوایی به سه ر که وته وه.
ئه له 4 تا 5 رۆژ زیاتر تای هه بوو ئه گه نیشه شی نه ما.
کۆخه
له گه ڵ هه ڵامه ت توشی کۆخه ش ده بێت. شێوازێکی ئاسایی ئه گه ر خۆی ده رباز بکات له لینجه کان له کاتی تێکچونی باری بۆری هه ناسه.
ئه گه ر هه ڵامه تیش نه ما ئه وا کۆخه به رده وام ده بێت.
به ڵام بۆ 2 تا 4 هه فته ته واو ده بێت
پاش هه وکردنی بۆری هه وا ئه وا کۆخه به رده وام ده بێت.هه ناسه سواری هه روه ها نه خۆشی تر له وانه یه توشی کۆخه ت بکات.
که ی یارمه تی وه ربگرم
ئه گه منداڵه که ت کۆخه ی لێبوو ئه خواردنه زۆرباشه و خۆشه .خواردنه وه ی گه رم زۆر جار باشتر ه بۆ که م کردنه وه ی کۆخه خۆش کردنی بۆری هه ناسه.هه روه ها لینجه کانیش نه رم ده بێت، ئاسانتر فرێ ده درێته ده ره وه . له کاتی خه وتن یان پاڵ که وتن ئاسانتر لینجه کان فرێ ده درێن،هه روه ها سه رینێکی زیاد دابنێ.
ده رمان هه یه
کۆخه و کۆخه ی به لینج ئاساییه که له ش به رگری له خۆی بکات به رامبه ر ئه و ماده ناشازانه،وه نابێ رابگیرێت .به ڵام ئه گه ر کۆخه که زۆر بوو مندڵه که نه ی توان بخه وی ئه وا ده رمانی کۆخه ی بده رێnoskapin
یانnipaxonهه ردوکیان وه ک حه ب و شروب هه یه.ده رمان مه ده به منداڵ له 2 ساڵ که متر .
که ی په یوندی به دکتۆر بکه م
ئه گه ر کۆخه له گه ڵ هه ناسه سواری بوو.
ئه گه منداڵ له ساڵێک که متر بوو هه روه ها هێلنجی هه بوو.
ئه گه ر کۆخه به تا وه له 5 رۆژ زیاتر بوو.
ئه گه ر کۆخه که له 3 هه فته زیاتر بوو.
نیاز جوجا
نه خۆشی شه کره ..............
دوو جۆره نه خۆشی شه کره هه یه جۆر یه ک و جۆری دوو
نه خۆش شه کره نه خۆشیه کی درێژ خایه نه واتا رێژه ی شه کر له ناو خوێن زیاده.نیشانه ی ئاسایی نه خۆشی شه کره زۆر ماندووبوونه،زوو زووه تێنوت ده بێت،وه کێشی له شت دێته خوارێ،.
نه خۆشی شه کره هۆیه که ی که می هۆرمۆنی ئه نسۆلینه یان ئه نسۆلین کاری خۆی ناکات وه ک پێوست،په یوه ندی به دکتۆر بکه ئه گه ر زۆر ماندووی،زوو زووه تێنوت ده بێت،یان کێشت داده به زێ.
نه خۆشی شه کره به شێوه ی جیاواز هه یه به ڵام ئاساییه که یی ئه وانه ن
-نه خۆشی شه کره جۆری 2، که زۆر جار له ته مه نی پێگه یشتویی توش ده بیت هۆیه که ی ئه نسۆلین به شێوه یه کی پێویست به رهه م ناهێنرێت.زیاتر بۆ ماوه یی.
- نه خۆشی شه کره جۆری1،ده ست پێ ده کات له منداڵی یان له گه نجیه تی ،هۆیه که ی دژه ته نه کان خانه کان له ناو ده به ن که ئه نسۆلین ده رده کات.که متر بۆ ماووه ییه.
-دووگیانی و نه خۆشی شه کره،هۆیه که ی له کاتی دووگیانی ناتوانی ئه نسۆلین به پێ پێویست به رهه م بهێنێت.
ئه گه ر نه خۆشی شه کره ی دووگیانیت هه بێت ئه وا مه ترسی زۆره له داهاتوو تووشی نه خۆشی شه کره ببیت.
ئه نسۆ لین
به رهه م ده هێنرێت له په نکریاس به خوێن بۆ هه موو خانه کانی له ش ده گوازرێته وه.
ده توانرێ نه خۆش شه کره به هۆی پێوانی خوێن (پروڤی خوێن) دیار بکرێت
ئه گه ر دوو جار به سکی برسی پشکنینی شه کری خوێنت کرد و رێژه که ی وه کوو یه ک بوو وه زیاتر له 7،0میللی مۆل بۆ هه ر لیترێک ئه وا نیشانه ی نه خۆشی شه کره یه.
ئه و نه خۆشانه ی که نه خۆشی شه کره یان نییه ئه وا که متر له 5،6میللی مۆل بۆ هه ر لیترێک ده بێت به سکی برسی. رێژه ی نێوان 5،6 وه 6،9بۆ هه ر لیترێک ئه وا پێ ده ڵێن نزم بوونه وه ی ئاستی به رگری به رامبه ر شه کر.
ئه گه ر ئه مه به رده وام بوو ئه وا مه ترسی هه یه بۆ پێگه یشتنی نه خۆشی شه کره له داهاتوو.
رێنمایی بۆ تۆ که ئاستی به رگری شه کریت که م بۆته وه ئه وا وه رزش کردنه و هه ر وه ها چاڵاک بیت ئه ر کێشت زیاد بوو خۆت لاواز بکه ی
یان کێشت دابه زێنیت.
ئه گه ر بۆ ماوه یه کی درێژ رێژه ی شه کری خوێن زیاد بوو ئه وا مه ترسی تێکدانی خوێنبه ره کان ده کات.له وانه شه توشی نه خۆشی دڵت بکات جه ڵطه ی دڵ ،جه ڵطه ی له ش،تێکچونی باری چاوه کان و گورچیله کان،هه روه ها که م بونه وه ی حه زی سیکسی وکه مبونه وه ی هه سته کانی قاچ.
نیشانه کانی نه خۆشی شه کره
-ماندووبوون
-به به رده وام تێنووبوون
-میزکردنی زۆر
-دابه زینی کێش
نه خۆشی شه کره جۆر دووه م2
نیشانه کانی نه خۆشی شه کره له جۆری دووه م لاوازه، له وانه یه نه خۆشی هه بێت به بێ ئه وه ی پێی بزانێت.زۆربه یان نیشانه کانیان نیه.نه خۆشی شه کره زۆر جار له کاتی پشکنینی خوێن به دیار ده که وێت.
نه خۆشی شه کره له جۆری 1
ئه وا نیشانه کانی به خێرایی دیاریی ده کرێت
نه خۆشی شه کره ی دوو گیانی
له کاتی پشکنینی خوێن بۆ دایک به دیار ده که وێت.
ژیان له گه ڵ نه خۆشی شه کره
جۆری یه که م 1 نه خۆشیه که که، ئه وه ی ئه مرۆ بزانین ناتوانرێت رێگای لێ بگیرێت. ئه وا که پێوسته جێ به جێ بکرێت ئه وا وه رزش
خواردنی ژه مه کان به رێک و پێکی به کارهێنانی و ئه نسۆلین بۆ ئه وه ی باش بیت .به هه مان شێوه ئه م رێنماییانه ی که خواردن و وه رزش و چاڵاک کردنی له ش ده گرێته وه بۆ نه خۆشی شه کره له جۆری دوو به کار دێت.
بۆ جۆری دوو ئه وا وه رزش خواردن هه روه ها کێشی ئاسایی گرنگه.
ئه گه ر کێشت زیاد بوو ئه وا ده بێ کێشت دابه زێنیت.
وه رزش گرنگه هه موو جۆره کانی گرنگن بۆ دابه زینی رێژه ی خوێن جولانه وه ت به شێوه یه کی رێک و پێک بێت.بۆ نمونه 30 خوله ک رۆژانه برۆ.
رێنمایی خواردن
خواردنه کان به شێوه یه کی رێکو پێک دابه شی سه ر ژه مه کان بکه.
ئاگادری چه ورییه که ی خواردن به .
ئه و خواردنان هه ڵبژێره که فیبه ر ئاڵه ف یان تێدایه.
که متر خواردن و خواردنه وه یبخۆ که پێکهاته که یان شه کریان تێدایه.
نه خۆشی شه کره و سێکس
نه خۆشی شه کره بۆ ماوه یه کی درێژ زۆر ئۆرگان تێک ده دات،هه ندێ جار هه سته کانی ئۆرگانه کانی سێکس .پیاو هه مان ماوه ی نابێ بۆ جووت بوون.دروست بونی تۆ (سپێرم)توشت تێکدانی هه سته کان ده بێت.
هه روه ها له لایه ن ژنانه وه ش تووی کێشه ی سێکسی ده بێت،
هه سته تێکچوه کان کاری خۆیان له ده ست ده ده ن له ناو ره حم..
هه روه ها رێژه ی شه کر له خوێن کریگه ری خۆی هه یه، له کاتی به رزی و نزمی رێژه که .
وشک بونه وه ی ره حم ئاساییه له کاتی نه خۆشی شه کره که توشی ئازاری ده کات ،
ژنان ئاسانتر توشی هه وکردن ده بن له ناو ره حم و هه روه ها هه وکردنی رێره وی میز.
پشکنینی نه خۆشی شه کره
بۆ ئه وه ی رێژ ه ی شه کری خوێن بزانی باشتر پێش نان خواردن رێژه که بپیوی تۆ که نه خۆشی شه کره ت هه یه بۆ دوو جار له هه مان کات بۆ
دوو رۆژی جیاواز پیشان ده دات که تۆ رێژه که ت یه کسانه یان زیاتر له 7،0
میللمۆل بۆ هه ر لیترێک.
چاره سه ری نه خۆشی شه کره جۆری 1
له جۆری یه که م ته نها به به کارهێنانی ئه نسۆلین که رۆژانه به رێگای ده رزی یان قه له می ئه نسۆلین وه رده گیرێت.
چاره سه ری نه خۆشی شه کره له جۆری دوو2
زۆرجار رێژه ی شه کر رێک ده خرێت به هۆی وه رزش کردن و رێکخستنی ژه مه کانی خواردن.پاشماوه یه ک حه ب به کارده هێنی. دواتر ئه نسۆلین به کار ده هێنێت . چاره سه ره که جیاوازه له نێوان که سی توش بوو .
ئاسایی له گه ڵ حاله تی چاره سه ر کردنی نه خۆشی شه کره جۆری دووه م چاره سه ری نه خۆشی په ستانی خوێن و کۆلیسترۆل بکرێت.
له کاتی دابه زینی شه کری خوێن رێژهی ئه نسۆلینه که که متر بوو له 3،5 میللیمۆل بۆ هه ر لیترێک
نه خۆشه که رنگی زه رد هه ڵده گه رێ ،ده له رزی،عاره قه ده کات ،تێک ده چێ .نیوه ده بورێته وه.ئه وه بزانه ده توانی خواردن قوت بدات . ئه وا شتێکی شیرین به خواردنه وه یان خواردن بیده رێ.ترێ رێژه ی شه کر زوو به رزده کاته وه. به ڵام له و کات ئه گه ر هه ر نه بوو ده بێ شتێکی شیرین هه ر بده رێ.
له دۆخی بێ ئاگایی رێژه ی شه کر بۆ که متر له یه ک میللمۆل دابه زی
ئه وا نه خۆش بێ ئاگایه ئه وا ناتوانی خواردن و خوردناوه ی بده ییێ.به شێوه یه ک نه خۆشه که درێژ بک که بۆری هه ناسه کراوه بێت له سه ر ته نیشت بێت .ته له فۆن بۆ فریاکه وتن (ئه مبولانس) بکه ئه وان شه کری تواوه له رێگای خوێن ده ده ن به نه خۆش، ئه وه ش وا ده کات که نه خۆشه که زوو به ئاگا بێته وه.
بۆ زیاتر پاراستنی ئه و که سانه ی که نه خۆشی شه کره یان هه یه ئه وه پێویسته ده رزی هۆرمۆنی گلوکۆجۆنیان هه بێت. ئه ک ده رزی رێژه که زیاد ده کات ئه وه ش ده توانرێت له خێزانه که که سێک لێی بدات که زانیاری هه بێت له چۆنیه تی به کارهێنانی ئه وه ش له لایه ن دکتۆره وه ده نوسرێت.
به رز بونه وه ی رێژه ی شه کر
ئه وه نه خۆش ..رێژه ی شه کری به رزبۆته وه بۆ ته هۆی بورانه وه به هۆی که می ئه نسۆلین .نیشنه کانی ئه مه دڵ تێک هه ڵچون و رشانه وه و سک ئێشان هه روه ها بۆ نێکی به هێز ی لێ دێت له کاتی هه ناسه دان بۆ نی ئه سیتۆن.
زۆر جار زه حمه ته بزانی ئایا ئه م نه خۆشه رێژه ی شه کری زۆره یان که مه . ئاسانترین رێگا پشکنینی شه کری خوێنه . ئه گه ر نه تزانی رێه که که مه یان زۆره ئه وا ئاسانترین رێگا ئه وها هه مان چاره سه ری وه رگره که له کاتی ئاسایی وه رت گرت ئه گه ر ڕێژه که ی زۆریش بێت .
ئه نسۆلین نادرێت به نه خۆش به بێ دکتۆر.
نیاز جوجه
گه ده ترشان
هه ندێ جار سنگمان دێشیێ و ده سوتێته وه.
ئه و کێشه یه له زۆر شت سه رچاوه ده گرێت به ڵام هه واڵێکی باشه که سوتانه وه یان ترشان هیچ ترسناک نیه له گه ڵ ئه وه ش زۆر ناخۆشه پیاو ده شله ژێنێ . به ڵام زۆر شت هه یه بۆ چاره سه ری ئه مه ش به گۆرینی روتینیات . ترشان و سوتانه وه به نده له سه ر ترشانی گه ده، رشتنی هۆرمۆنی ترشایه تی گه ده ئه وه ش بۆری خواردن هه ره ها لینجی گه ده توشی ئازار ده کات. زۆر جار ئازاره که له ده مه وه هه ست پێ ده که یت.
له به رچی توشی ترشیه تی گه ده ده بین
ئازاره که دروست ده بێ له نیوان بۆری خوردن و گه ده .پێ ده ڵین ده رگه ی گه ده که داناخرێ به ته واوی. ده بێ بزانی که وا ترشایاتی یاخود سوتانه وه نه خۆ شی نیه به ڵام نیشانه یه بۆ نه خۆ شی تر.
هۆ یه که شی له وانه یه پاله په ستۆ له سه ر گه ده بێ .له و هۆیانه ژن دوو گیان هه روه ها هه ڵگرتنی قورسایی هۆیه کی تر له وانه یه ده می گه ده یان یان کاره که ی ده می گه ده تێک چووه ئه وه ی که پێ ده ڵین هه ڵئاوسان له نێوان به شه کانی گه ده.
هه روه ها له کاتی خواردنی داوو ده رمان ئاسایییه توشی ترشیه تی گه ده بیت.
چونکه ده رمانه که به خۆی ماده ی ترشایه تی تێدایه بۆ نمونه
,ibumetin, ibuProfen treo , magnecl له وانه acetylsalicylsyra
هه روه ها ئه و ده رمانانه ی که دژی التیهاباتن (هه وکردن) و ئێشIpren
زۆر جار توشی تێکه ڵاو بونی گه ده ده بین وا هه ست ده که یت ده رشییته وه
هه روه ها زوو تێر ده بیت .هه روه ها ژانی نادیار له سک . له گه ڵ ترشاییه تی گه ده و بۆری خواردن . به ڵام ئه گه ر ئێشه که دووباره بۆوه ئه وازه نگێ ترسناکه.
ئه گه ر ماوه یه کی زۆری پێبچێت ئه وا توشی نه خۆشیه ک بوی ناوی
بووی ئه وا بۆری خواردن و لینجه که ی تو شی هه ڵئاوسان بووه Esofagit
بێجگه له ترشی بۆری خواردن ئه وا به به رده وامی ژان و هه ر وه ها قورسه بۆ قوت دانی خواردن.
من به خؤم چیم پێ ده کرێت
واز له قاوه و خواردنی به روون بینه.
واز له جگه ره بهێنه خواردنه وه ی اللکهولی که م بکه وه .
خواردن به شه وان مه خۆ
خۆت توشی دله راوکێ مه که .
خواردنه سه رکییه کان له کاتی خۆی بخۆ
واز له ده رمانی ژان بهێنه ئه وانه ی ماده ی ترشی تیدایه وه کو پرۆفین یان
که توشی نه خۆشی لینجه کانی سک ده کات .
واز له هه ڵگرتنی شتی گران بهێنه هه روه ها خۆچه مانه وه یacetylsalisyra
به هێز .
ئه گه ر قه له وی کێشه که ت دابه زێنه .
سه رینه که ت 10 بۆ 15 سم به رز بکه ره وه له وا نه یه هۆرمۆنی ترشایه تی که م بکاته وه بۆ ناو بۆری خوردن.
که م کردنه وه ی ترشیه تی بۆ 1 تا 2 کاتژمێر
ئه گه ر هه ندێ جار توش بوی به ترشانی بۆری خواردن له و کاتانه ی که نانت زۆر خوارد زۆر ده رمان هه یه که ئێشه که ت که م ده کاته وه ئه ده رمانانه ی که ترشاییه تی گه ده ئاسایی ده که نه وه له نێوان 1 تا 2 کاتژمێر ئه وانه ن
Samarin novaluzid نۆڤالیکۆل novalukol
Gaviscon هه ر وه ها ئه وانه ی که سه ری گه ده دا ده پۆشن له وانه
که ماوه ی 15 خوله ک بۆ ماوه ی 2 کاتژمێر.
ئه وا نه ی که 12کاتژمێر ئێش که م ده کاته وه یان نای هێلی
ئه گه رئازارت بۆ دروست بوو چه ند جارێک له رۆژێکدا یان له شه ودا
یه وا چاره سه ری درێژ خایه ن هه یه هیچ ده رمانیک مه خۆ له دوو هه فته
زیاتر به بێ په یوه ندی کردن به دکتۆر.
ئه وا ترشاتی گه ده که م ده کاته وه h2 ئه و گروپه ده رمانه ی که پێ ده ڵێن
ranitidin rani Q بۆ 12 کاتژمێر ئه و یس زانتاکه
کاریگه ره که ی بۆ ماوه ی 15 تا 30 خوله که به دیار ده که وێت
H2 هه روه ها ده رمانی
له گه ڵ ده رمانی ئاسایی کردنه وه ی ترشی ئه وا کاریگه ری راسته وخۆی pepcid dua ده بێ بۆ ماوه ی 12 کاتژمێر
ئه وانه ی که 24 کاتژمێر ئازار که م ده که نه وه
ترش بونی گه ده ت هه یه ده توانی بۆ ماوه ی چه ند رۆژێک ده رمانی
Losek Myps omeprazol Pantoloc
به کار بهێنیت .
ترشاتی گه ده له ماوه ی2 کاتژمێر که م ده کاته وه له وه رگرتنی یه که م حه ب
ده ست ده کات به راگرتنی دروست کردنی ترشاتی گه ده بۆ ماوه ی یه ک رۆژ
بۆ دوو بار وه رگرتنی ده رمان پێویسته په یوه ندی به دکتۆر بکه ی .
ئه گه ر له کاتی دووگیانی بو چی ده که یت
زۆر ئاسساییه گه ده ترش بون له کاتی دوو گیانی ئه و کاته ده توانی ئه و ده رمانانه وه ربگری که ترشایی گه ده ئاسایی ده کاته وه له وانه
Novallucol
که خۆی وه ک په رده یه ک Gaviscon
چاره سه ری ده کات ئه گه ر ئه مانه ت خوارد چاره سه ری نه بوو ئه وا برۆ لای دکتۆر .
تێکه ڵ بونی نه خۆشی ترشاتی گه ده به نه خۆشی دڵ
ئاساییه وا هه ست بکه یت که نیشانه کانی ئێشی گه ده به نیشانه کانی دڵ بچێت
ئه و کات به بێ هیچ پێویستیه ک توشی دڵه راوکێ ده بیت .ئه گه ر واهه ستت کرد که سوتانه وه یان ترشبونه که له لای سنگه وه به رزبۆته وه ئه وا ده گه رێته وه بۆ ماده ی ترشی که به رزبۆته وه بۆ سه ره وه بۆ ناو بۆری خوێن نه خۆ شیه که له کاتێک دێت که پاش خواردنێکی قورس هه روه ها که درێژ ده بیت یان خۆت ده نوشتێنیه وه بۆ پێشه وه . ئه گه ر ئازاره که له لای دله وه بێت ئه وا ئێشه که زیاتر ده بێت پاش ئه وه ی که تۆ به شێویه کی فیزیکی خۆت ماندوو کردووه بۆ نمونه به سه رکه وتن به سه ر پلیکان قاردرمه .
که ی داوای یارمه تی دکتۆر بکه م
پهیوه ندی به نه خۆشخانه بکه له م کاتانه
ئه گه ر ئێشه که ت زۆر بوو له سنگه وه له کاتی ماندوو بوون .
سنگ ئێشانێکی زۆر یان سک ئێشان
له کاتی شه و کۆخه یان هه ناسه سواری .
له کاتی ره شانه وه یان که پیساییه که ت ره ش بوو یان له گه ڵ خوێن تێکه ڵاو بوو .
ئه گه ر کێشه که ت هاته خوارێ زۆر ماندوش بووی به بێ ئه وه ی بزانی بۆ.
ئه گه ر ته مه نت له 45 سال زیاتره وه بۆ یه که م جار توشی گه ده ترشن بوی یان ئێشی سک
ئه گه ر ترشانه که به رده وام بوو دووباره بۆوه له گه ڵ رشانه وه .هه روه ها به قورسی خواردن قوت بده ی .
ئه گه ر ده رمانت وه رگرت ده رمانه که توشی ئه م کێشه ی کردی واتا تر شاتی گه ده.
ئه گه ر له سێ هه فته رۆژانه توشی گه ده ترشان یان سوتانه وه ی قورگ.
نیاز جوجه
سکچوون/
سکچوون دیا رده کی ئاسایی لای منداڵ له زۆربه ی حاله ته کاندا تۆش بونه به هه وکردنی ڤایرۆسی(التهاباتی ڤایرۆسی)، منداڵ توشی تاو رشانه وه ده بێت له گه ڵ سکچوون .که سی توش بوو به سکچوون ریخۆله کانی ناتوانێت ئاوو خوێ بمژێت به شێوه یه کی ئا
